Voordat we in de technische specificaties van jassen duiken, is het handig om te weten hoe een jack samenwerkt met de rest van je kleding. Een veelgemaakte fout is om een prijzig regenjack over een katoenen T-shirt aan te trekken. Katoen houdt zweet vast, waardoor je alsnog koud en klam wordt, hoe geavanceerd je buitenste laag ook is. Kledingfabrikanten ontwerpen sportkleding daarom altijd rondom het zogeheten 3-lagen systeem:
Op vrijwel elk prijskaartje van een hardloopjack staat met grote letters dat het kledingstuk 'ademend' is. Merken gebruiken hiervoor vaak technische termen en testwaarden, zoals de RET-waarde of de MVTR (Moisture Vapor Transmission Rate). Deze termen geven in de basis simpelweg aan hoeveel waterdamp de stof per vierkante meter in 24 uur kan doorlaten.
De realiteit van textiel is echter onverbiddelijk: een jas die is ontworpen om geen enkele druppel regenwater naar binnen te laten, heeft het fysiek ook heel zwaar om de waterdamp van jouw zweet weer naar buiten te laten. Zeker bij een pittige intervaltraining of een lange heuvelopwaartse loop produceer je vaak veel meer zweet dan de poriën van de jas aankunnen. Dit leidt al snel tot een broeikaseffect. Het zweet condenseert aan de koelere binnenkant van je jas, waardoor het lijkt alsof de jas lekt, maar je in werkelijkheid je eigen zweet voelt. Het is daarom belangrijk je goed af te vragen of je voor jouw type training echt een volledig afgesloten regenjas nodig hebt, of dat een goed ademend windjack eigenlijk een veel slimmere keuze is.
Omdat zelfs de allerduurste weefsels een limiet hebben in hoeveel transpiratievocht ze per minuut kunnen afvoeren, lossen goede hardloopmerken dit op met zogeheten mechanische ventilatie. Dit zijn fysieke openingen en slimmigheden in het ontwerp van de jas die de warme, vochtige lucht direct laten ontsnappen, zonder dat het eerst moeizaam door het textiel heen hoeft te verdampen.
Als je de beelden en productomschrijvingen van een hardloopjack bekijkt, let dan altijd op de aanwezigheid van deze oplossingen:
Als je naar de weersstatistieken in Nederland en België kijkt, valt het met die constante stortbuien best mee. Wat we echter wel in overvloed hebben, is motregen, vochtige kou en wind. Voor naar schatting 80 procent van al je najaars- en winterloopjes is een zware, volledig waterdichte jas dan ook pure overkill. De absolute alleskunner in de kledingkast van de hardloper is het windjack of het waterafstotende jasje.
Het grootste gevaar om af te koelen tijdens het hardlopen is vaak niet de buitentemperatuur of de regen, maar de wind. Zodra een koude windstoot de warme lucht rondom je lichaam (je microklimaat) wegblaast, voelt het direct vele graden kouder aan. Dit fenomeen staat bekend als de gevoelstemperatuur of windchill-factor. Het flinterdunne materiaal van een goed windjack blokkeert deze snijdende wind volledig, waardoor de warmte van je thermoshirt daaronder behouden blijft en je spieren niet verstijven.
De meeste hoogwaardige windjacks zijn tegenwoordig voorzien van een speciale behandeling op de buitenste stof, de zogenaamde DWR-coating (Durable Water Repellent). Deze coating zorgt ervoor dat de oppervlaktespanning van de stof verandert. Krijg je te maken met motregen of een lichte, korte bui? Dan zie je de waterdruppels als kleine pareltjes op de stof liggen en waaien ze er tijdens het rennen zo weer af.
Een jack met een DWR-coating noemen we waterafstotend, wat fundamenteel iets anders is dan waterdicht. Bij een langdurige hoosbui zal de stof uiteindelijk verzadigen en lekt het water er doorheen. Het gigantische voordeel van deze jacks is echter het superieure ademende vermogen. Je wordt misschien iets vochtig van de regen, maar je raakt je eigen zweet feilloos kwijt. Let er bij de aanschaf op dat steeds meer duurzame merken kiezen voor een PFC-vrije DWR-coating. Deze zijn iets milieuvriendelijker geproduceerd, zonder schadelijke chemicaliën (fluorkoolstoffen).
Zeker als je gebonden bent aan een strak schema en ongeacht het weer je kilometers moet maken, zoals beschreven in ons marathon in 9 maanden trainingsschema, zal een waterafstotend windjack de jas zijn die je veruit het vaakst van de kapstok pakt.
Een ander enorm voordeel van de categorie windjacks is het minimale gewicht. Omdat er geen dikke, stugge waterdichte membranen in verwerkt zitten, zijn ze flinterdun. Veel modellen beschikken over een packable design. Dit betekent dat je de hele jas kunt opfrommelen en in zijn eigen borstzakje kunt ritsen, waardoor er een klein pakketje overblijft dat je makkelijk in je hand houdt of in een drinkgordel stopt zodra je het halverwege je run warm krijgt.
Let in de winkel wel op het materiaal. Goedkope jasjes, of jasjes die niet specifiek voor hardlopen zijn ontworpen, zijn vaak gemaakt van een stug type nylon. Dit veroorzaakt tijdens de armzwaai het hinderlijke 'plasticzak-effect': een luid knisperend en ritselend geluid bij elke pas die je zet. Investeren in een hardloopjack van een gerenommeerd sportmerk garandeert vaak een soepelere, zachtere stof (soft-touch) waardoor je kunt blijven genieten van de rust om je heen.
Soms is een soepel, waterafstotend weefsel simpelweg niet afdoende. Als je van plan bent om urenlang door een aanhoudende herfststorm te lopen of de wilde natuur in te trekken voor een lange tocht, heb je steviger materiaal nodig. In die gevallen kom je uit bij de zogeheten hardshell of het volledig waterdichte hardloopjack. Deze jassen vormen een absolute barrière tegen de weergoden, maar vragen ook wat meer kennis bij de aanschaf.
Wanneer je een echt regenjack bekijkt, zie je in de omschrijving vrijwel altijd een getal staan met 'mm' erachter, de zogenaamde waterkolom. Om te bepalen hoe waterdicht een stof is, plaatsen fabrikanten (in theorie) een koker op het materiaal en vullen die met water. Hoe hoger het water in de koker staat voordat het door de stof heen begint te drukken, hoe hoger de score. Maar welk getal heb je nodig?
Hoe krijgt een kledingmerk het voor elkaar om een hoge waterkolom te combineren met ademend vermogen? Dat doen ze met een membraan. Bekende technieken zijn bijvoorbeeld Gore-Tex, Pertex of specifieke stoffen die merken zelf hebben ontwikkeld. Het is een flinterdun laagje materiaal met microscopisch kleine poriën. Deze gaatjes zijn simpelweg te klein voor een regendruppel om van buiten naar binnen te komen, maar (als het goed is) groot genoeg voor de waterdamp van je zweet om van binnen naar buiten te ontsnappen.
Een dure, waterdichte stof maakt het kledingstuk alleen nog niet waterdicht. Op het moment dat de panden van de jas aan elkaar worden genaaid, prikt de naaimachine duizenden piepkleine gaatjes dwars door dat membraan heen. Dit is de zwakste schakel van elke jas. Wil je er 100 procent zeker van zijn dat je droog blijft, controleer dan in de specificaties altijd of het jack voorzien is van getapete of gesealde naden. Hierbij is er aan de binnenkant van de jas een speciale waterdichte strip over de stiknaden geplakt.
Loop je graag buiten de gebaande paden in het bos of in de bergen? Duik dan zeker eens in ons artikel over trailrunning voor beginners. Waar je op de weg binnen een kwartiertje weer thuis bent als het weer plots omslaat, ben je in de natuur op jezelf aangewezen. Bij het organiseren van offroad-evenementen stellen de organisatoren dan ook strenge veiligheidseisen.
Lees je de reglementen over het meedoen met hardloopwedstrijden op onverhard terrein goed door, dan zie je bij de langere afstanden bijna altijd een harde eis voor de uitrusting staan. Een hardloopjack met getapete naden en een waterkolom van minimaal 10.000 mm is dan verplicht om in je tas te hebben, zelfs als de zon schijnt op het moment van starten.
Tijdens die langere runs of trail-avonturen heb je vaak een hardlooprugzak of drinkvest op je rug. Let goed op of de jas hier wel tegen bestand is. Ultralichte windjasjes of basis-regenjassen slijten soms bijzonder snel op de plekken waar de schouderbanden van je rugzak wrijven. Specifieke jassen voor de langere afstanden hebben daarom vaak een lichte, verstevigde print op de schouders zitten.
Een andere, steeds populairdere oplossing is om het regenjack simpelweg wat ruimer te kopen of een jas te kiezen met extra ruimte op de rug. Bij een plotselinge hoosbui trek je de jas dan zonder veel moeite in zijn geheel over je volle hardlooprugzak heen. Zo blijft niet alleen je lichaam, maar ook je tas en reservekleding perfect droog.
Nu je de theorie achter waterkolommen en ademend weefsel kent, rest alleen nog de fysieke pasvorm. Of je nu in een koud pashokje staat of thuis je online bestelling uitpakt, let bij het aantrekken scherp op de volgende punten om teleurstellingen tijdens je eerste regenachtige kilometers te voorkomen.
Een hardloopjack heeft een compleet andere pasvorm nodig dan je gewone winterjas. Je staat immers niet stil op de bus te wachten; je bent in volle beweging. Pas een jas daarom altijd met de kleding eronder die je tijdens een koude run ook echt zou dragen (minimaal een lange basislaag of een dikker thermoshirt). Maak in de spiegel een stevige armzwaai: de jas mag niet strak trekken rond de schouders of hoog opkruipen bij de heupen.
Aan de andere kant wil je absoluut het parachute-effect voorkomen. Een jas die veel te ruim en flodderig valt, vangt onnodig veel wind. Dit remt je niet alleen enorm af op open vlaktes, maar het overtollige materiaal klappert ook onophoudelijk tegen je lichaam, wat al snel gaat irriteren. Zoek de gulden middenweg: aangesloten en sportief, maar met voldoende rek en ruimte voor je onderlagen.
De daadwerkelijke kwaliteit van een goed jack in de gure wintermaanden zit hem vaak in de schijnbaar kleine, goed doordachte toevoegingen. Loop deze checklist na:
Een hardnekkig misverstand onder hardlopers is dat je een wind- of regenjack beter niet in de wasmachine kunt stoppen, omdat je de jas dan 'stuk wast'. Het tegendeel is waar! Zweetzouten, huidvetten en opgedroogde modder verstoppen op den duur de microporiën van het ademende weefsel, waardoor je juist natter wordt van je eigen zweet. Was je jas dus geregeld, maar houd je aan deze twee gouden regels: sluit altijd alle ritsen (om beschadiging te voorkomen) en gebruik nooit wasverzachter. Wasverzachter laat een vettig, dicht laagje achter op de vezels, wat de technische werking van de stof direct tenietdoet. Gebruik idealiter een speciaal, mild wasmiddel voor buitensportkleding.
Merk je na verloop van een aantal maanden dat de regendruppels niet meer als mooie bolletjes van de buitenstof af rollen, maar dat de stof zich volzuigt en zwaar aanvoelt? Dan is de DWR-coating aan de buitenkant uitgewerkt. De jas lekt dan vaak nog niet door (het membraan is nog intact), maar hij ademt niet meer. Je kunt dit simpel en goedkoop zelf herstellen door de jas te wassen met een speciaal impregneermiddel of hem in te sprayen na een wasbeurt. Vaak reactiveer je deze chemische beschermlaag definitief door de jas even kort in de droger te doen (kijk altijd goed op het waslabel!) of hem op de allerlaagste stand zachtjes te strijken met een theedoek ertussen.
Met een goed onderhouden jack, de juiste ademende eigenschappen en een slim opgebouwd 3-lagen systeem, trotseer jij komende winter elke donkere, natte trainingsdag. Laat de elementen maar komen!
